Nieuwe raadsleden denken bij hun start vaak aan dossiers, debatten en politieke keuzes. En minder vaak aan agressie, intimidatie of bedreigingen. Toch krijgen steeds meer politieke ambtsdragers daarmee te maken. Daarom organiseerde de griffie van de Haagse gemeenteraad samen met het Expertisepunt Veilige Publieke Dienstverlening (EVPD) van de gemeente Den Haag een bijeenkomst over weerbaar bestuur voor nieuwe gemeenteraadsleden.
Een van de organisatoren van de bijeenkomst was Siddiq van Goens, coördinator Veilige Publieke Dienstverlening bij de gemeente Den Haag. “We willen dat onze bestuurders en raadsleden weten dat zij er nooit alleen voor staan”, begint hij zijn verhaal. Siddiq begon zijn loopbaan bij de Nederlandse Spoorwegen. Daar zag hij van dichtbij wat agressie kan doen met mensen met een publieke taak. “Ik ging weleens mee de trein in met medewerkers in uniform”, vertelt hij. “En dan merkte ik hoeveel impact agressie en intimidatie kunnen hebben. En niet alleen op deze mensen zelf; ook op hun familie en collega’s.”
Politieke ambtsdragers als nieuwe doelgroep
Later stapte Siddiq over naar de gemeente Den Haag, waar hij inmiddels al jaren coördinator Veilige Publieke Dienstverlening is. Samen met een team van adviseurs en procesondersteuners ondersteunt hij zo’n 11.000 ambtenaren die te maken krijgen met agressie, intimidatie of andere incidenten. De afgelopen jaren kwam daar een nieuwe doelgroep bij: politieke ambtsdragers. De raadsleden en wethouders.
“We zijn misschien geen formele werkgever, maar voelen wel verantwoordelijkheid”
Volgens Siddiq is de aandacht voor veiligheid van politieke ambtsdragers hard nodig. “We zien de afgelopen jaren een duidelijke stijging van normoverschrijdend gedrag richting bestuurders en volksvertegenwoordigers. Vanuit moreel werkgeverschap willen wij pal achter hen staan. Of het nu gaat om een raadslid of een wethouder: zij moeten weten dat de gemeentelijke organisatie hen steunt. Vroeger lag die focus vooral op ambtenaren, maar inmiddels ook zéker op politieke ambtsdragers. Het is ontzettend belangrijk dat zij hun werk veilig kunnen doen.”
Samen optrekken met politie, OM en BZK
De gemeente Den Haag werkt nauw samen met politie, het Openbaar Ministerie en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Siddiq: “Samen hebben we de afgelopen jaren veel stappen gezet. Er ligt nu een duidelijke norm en wethouders en raadsleden worden beter ondersteund als het gaat om weerbaarheid. Ook de registratiemogelijkheden zijn verbeterd, we begeleiden slachtoffers beter en helpen hen om eventuele schade te verhalen.”
Inmiddels registreert het loket van Veilige Publieke Dienstverlening in Den Haag ongeveer 900 incidenten per jaar, waaronder dus die van wethouders en raadsleden. “We hebben een team van vijf mensen dat meldingen van A tot Z begeleidt. Als er iets gebeurt rondom de raad of met raadsleden, bepalen we samen met de griffie wat onze aanpak is.”
“Emoties mogen, maar er zit een grens aan gedrag”
Volgens Siddiq is het belangrijk dat politieke ambtsdragers grensoverschrijdend gedrag niet normaliseren. “Ik hoor soms nog dingen als: ‘ach, het hoort erbij’. Of: ‘ik heb een dikke huid’. Maar agressie en bedreigingen horen niét bij het ambt. Het is niet normaal en we gaan het ook nooit normaal vinden.” Dat betekent volgens hem niet dat er geen begrip is voor emoties van inwoners. “Mensen mogen boos of gefrustreerd zijn. Daar hebben we echt begrip voor. Maar er zit een grens aan gedrag – en die grens moeten we samen bewaken.”
Daar ligt volgens hem ook een rol voor de politieke ambtsdragers zelf. “Als zij te maken krijgen met bedreigingen of intimidatie, is het belangrijk om dit te melden. Alleen dán kunnen we er samen iets aan doen. Daar hebben we tijdens de startbijeenkomst echt op gehamerd.”
Juist aan het begin van de raadsperiode aandacht voor weerbaarheid
De bijeenkomst voor nieuwe raadsleden vond bewust plaats tijdens de inwerkperiode van de nieuwe gemeenteraad. “Na de collegevorming wordt iedereen weer opgeslokt door de waan van de dag”, zegt Siddiq. “Daarom vonden we dit het juiste moment om aandacht te besteden aan weerbaar bestuur.” De bijeenkomst werd georganiseerd door de griffie van Den Haag, als onderdeel van het introductieprogramma voor nieuwe raadsleden. Tijdens de bijeenkomst kwamen onder meer het programma Weerbaar Bestuur van BZK, Caroline Koetsenruijter, het Team Bedreigde Politici van de politie en het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) aan het woord.
“Er is oog en oor voor”
Volgens Siddiq leverde de bijeenkomst veel herkenning én bewustwording op. “Veel raadsleden hadden hier vooraf nog helemaal niet zo bij stilgestaan. Juist daarom is het goed om dit onderwerp meteen vanaf het begin bespreekbaar te maken. En we hebben om diezelfde reden ook een protocol weerbaar bestuur in voorbereiding dat de procedure rond incidenten bij politieke ambtsdragers borgt”.
Siddiq hoopt vooral dat de bestuurders en volksvertegenwoordigers nooit met agressie of intimidatie te maken krijgen. “Maar als er toch een incident plaatsvindt, is het belangrijk dat zij weten waar zij terechtkunnen en dat er oog en oor voor is, bij de griffie en bij ons.”
Op zoek naar meer handvatten en tips?
Lees dan ook eens de pagina Ik ben in de gemeenteraad gekomen! En nu?